در دنیا فستیوال‌های فیلم کم نیستند. حضور در هریک از آنها و کسب جایزه در هریک از زمینه‌های آن نیز یک فرصت به‌حساب می‌آید. اکثر کشورها فستیوال فیلم خاص خود را دارند، فستیوال فیلم فجر، دبی، خاورمیانه، الجزایر، مراکش، نیویورک، سانتاباربارا، نیویورک، کن، ونیز، گلدن‌گلوب، لندن و انواع و اقسام فستیوال‌های دیگر. گاه حضور در یکی از فستیوال‌ها سکویی می‌شود برای شناخته ‌شدن و آغازی می‌شود برای یک مسیر جدید که گاه چهره‌هایی را معرفی می‌کند که تا سال‌ها حرف‌هایی برای گفتن دارند. از میان آنها بعضی فستیوال‌ها مهم‌تر به‌شمار می‌آیند و رقابت برای کسب جایزه در آنها جدی‌تر و به‌یاد‌ماندنی‌تر است. کن از آن‌ دسته فستیوال‌ها است.
با تمام این حرف‌ها، اسکار چیز دیگری است. اگر فستیوال فجر بیشتر به سینمای ایران می‌پردازد یا فستیوال دبی به دنیای عرب‌ها و فستیوال کن بیشتر به اروپا اختصاص دارد، اسکار دیگر جای همه است. این فستیوال، جشن بزرگان است. هرچند مساله مهمی که در این فستیوال باید مورد توجه قرار گیرد، توجه به مقوله سینما به‌ معنای واقعی و کنونی آن است. هنر و صنعت دو روی این سکه هستند. توجه به همه ژانرها، از اکشن گرفته تا کمدی و انیمیشن و همچنین جلوه‌های ویژه در کنار نگاه هنری به فیلمسازی باید مورد توجه اعضا آکادمی قرار گیرد.
هیاهوی جشنواره اسکار ۲۰۰۸، کمتر از دو هفته دیگر و با اعلا‌م نامزدهای نهایی به اوج خود خواهد رسید و یک ماه پس از آن در ۲۴ فوریه ۱۰۰ روز مانده به شروع فستیوال فیلم فجر)، با اعطای جایزه به برندگان به کار خود پایان خواهد داد. امسال، سالی است که کمتر فیلمی یافت می شود که شانس نامزد شدن در حداقل یک زمینه را نداشته ‌باشد. علی‌رغم فشار منتقدین و اعتصاب فیلمنامه‌نویسان در هالیوود و با وجود اظهارات نویسندگان مبنی بر تحریم از حضور در مراسم اسکار، این جشنواره مهم کماکان به فعالیت‌های مقدماتی خود ادامه داده‌ است.
به‌طوری که به ‌تازگی رئیس آکادمی علوم و هنرهای سینمایی آمریکا خطاب به ۱۱۴ عضو جدید آکادمی اسکار برای انتخاب بهترین‌های سینما گفته‌است: آنچه را که می‌شناسید و عمیقا اطمینان دارید که بهترین است، انتخاب کنید. شما به نمایندگی آکادمی و برای جهان انتخاب می‌کنید. در کنار اعتصاب‌ها می‌توان به اعلا‌م عدم شرکت جری شفیلد، کمدین معروف آمریکایی در مراسم اسکار ۲۰۰۸ اشاره‌کرد. او اظهار داشته که علی‌رغم دعوت از وی برای حضور در مراسم اسکار به‌ عنوان میزبان، به‌ خاطر اعتصاب نویسندگان و بی‌اعتمادی نسبت به برگزاری جشن اسکار از شرکت در این مراسم امتناع خواهد کرد. به‌جز رخدادهای فوق، عدم حضور انگ لی و فیلمش شهوت، احتیاط در اسکار امسال او را به یک غایب بزرگ تبدیل کرده‌است. او که یک تایوانی است و یک ‌بار نیز برنده جایزه اسکار شده‌است، به‌خاطر معرفی فیلمش توسط دولت تایوان و ساخت فیلم در کشوری دیگر، حق حضور در این جشنواره را از دست ‌داده‌ است.
● پیش‌بینی‌ها
پس از اعلا‌م ۳۰۶ فیلم برای رقابت جهت کسب اسکار بهترین فیلم و حتی قبل از اعلا‌م آن نیز اکثر وبلا‌گ‌ها و روزنامه‌های جهان به معرفی، نقد، بررسی و پیش‌بینی‌های زودهنگام بهترین‌ها پرداختند. با این حال از میان همه اینها شاید بتوان به آخرین پیش‌بینی‌ها کمی امیدوارتر بود. لس‌آنجلز‌تایمز در آخرین پیش‌بینی‌های خود شانس فیلم‌هایی چون سوئینی‌تاد: آرایشگر پلید خیابان فلیت، تاوان، پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند، مایکل‌ کلا‌یتون، جونو، خون برپا خواهد شد و گانگسترآمریکایی را از همه بیشتر می‌داند و در عین حال نگاه کمرنگی نیز به فیلم‌های زنگ شیرجه و پروانه، بادبادک‌باز، در دامان طبیعت و مذاکره‌کنندگان ماهر دارد. از طرف دیگر ورایتی به ستاره‌هایی همچون ویل ‌اسمیت با فیلم من افسانه هستم، تام‌ کروز، رابرت ردفورد با شیرها برای بره‌ها و برایان سینگر اشاره می‌کند و نیم‌نگاهی نیز به مریل استریپ در شیرها برای بره‌ها و نیکول کیدمن در دایره طلا‌یی دارد. جانی دپ به ‌خاطر دزدان دریایی کارائیب و سوئینی ‌تاد از نگاه ورایتی، شانس زیادی دارد. این روزنامه تحت عنوان فیلم‌های سیاسی به مایکل کلا‌یتون، سیریانا و قلمرو پادشاهی اشاره می‌کند و در کنار آنها به فیلم‌های شناخته شده‌ای چون یک قلب توانا، بادبادک‌باز، جنگ چارلی ویلسون و سیکو نیز توجه دارد. از نگاه روزنامه سانتاباربارا ایندپندنت، فیلم‌های برتر سال ۲۰۰۷ را باید به ‌ترتیب ترور جس ‌جیمز، زنگ شیرجه و پروانه، پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند، زودیاک، راتاتوی، خون برپا خواهد‌شد، از پا در آمده، سوئینی ‌تاد، قبل از آنکه شیطان بداند که تو مرده‌ای و تاوان دانست.
روزنامه ایندپندنت نیز با مروری بر بهترین فیلم‌های سال ۲۰۰۷، در درجه اول به فیلم‌های زندگی دیگران، بعد از عروسی، پسر رامبو و ۴ ماه، ۳ هفته و ۲ روز اشاره می‌کند و در ادامه، فیلم‌های بوولف، در دامان طبیعت، بانو چترلی، از پا در آمده، نور آرام و ماتاهاریس را مناسب ارزیابی می‌کند. منتقدین این روزنامه همچنین فیلم‌های من آنجا نیستم، روزهای افتخار، جنگجوی پس‌مانده پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند، زنگ شیرجه و پروانه، بورن ‌اولتیماتوم و این انگلستان است را در میان فیلم‌های خوب سال ۲۰۰۷ می‌دانند.
‌CNN نیز با بررسی فیلم‌های برتر سال ۲۰۰۷، علا‌وه بر وجوه اشتراک با سایت‌ها و رزونامه‌های دیگر، با نگاهی سیاسی به معرفی انیمیشن‌های ضد ایرانی پرسپولیس و ۳۰۰ در میان برترین‌های سال ۲۰۰۷ می‌پردازد. روزنامه ورایتی، سلا‌طین کمدی امسال را جود آپاتو برای فیلم از پا در آمده و جیسون ریتمن برای جونو پیش‌بینی می‌کند. از نگاه این روزنامه فیلم‌های موسیقایی امسال را باید در سراسر جهان، من آنجا نیستم، یک‌ بار، کنترل، زندگی روی گل‌ سرخ، اسپری مو و فریبنده دانست. نگاه مثبت و خوشبینانه اعضا آکادمی اسکار به هنرپیشه - فیلمسازها را نیز نباید دست‌کم گرفت. بر این اساس، طبق بررسی‌های ورایتی، دنزل واشنگتن با مذاکره‌کنندگان ماهر، بن افلک با عزیز رفته و شان پن با در دامان طبیعت امسال شانس‌های زیادی خواهند داشت.
در میان فیلم های مستند، امسال رقابت بین ۱۵ فیلم خواهد بود. شرایط سیاسی به‌گونه‌ای است که بیش از نیمی از این فیلم‌ها ۸۸ فیلم) مضامینی جنگی دارند. مشهورترین فیلم مستند نامزد اسکار ۲۰۰۸، فیلم سیکو از مایکل مور با موضوعیت شرایط نابسامان مراقبت‌های بهداشتی در آمریکا می‌باشد که امسال پس از کن، سر و صداهای زیادی را به پا کرد. چشم‌انداز بی‌پایان از چارلز فرگوسن، چگونگی شروع جنگ آمریکا با عراق را نشان می‌دهد و مستند تاکسی به‌سوی تاریکی بخش‌هایی از جنگ افغانستان را نشان می‌دهد. فیلم نانکینگ با پرده‌برداری از قتل‌عام ۳۰۰ هزار غیرنظامی چینی در سال ۱۹۳۷ توسط نظامیان ژاپنی و سفید روشن / باران سیاه با موضوع بمباران‌های شیمیایی آمریکا در سال ۱۹۴۵ در هیروشیما و ناکازاکی از دیگر فیلم‌های مستند جنگی اسکار امسال هستند. فیلم جنگ / صلح نیز موضوع به‌کارگیری کودکان برای مقابله با گروه‌های شورشی در جنگ اوگاندا را به تصویر می‌کشد. از دیگر فیلم‌های مستند اسکار ۲۰۰۸ باید به اوتیسم، لا‌شه جنگ، انجیل نیز به من همین را می‌گوید، دریاچه آتش، لطفا به من رأی دهید، بازگشت عملیات به خانه، قیمت شکر، وعده‌ای به مردگان و نابودی اروپا اشاره کرد.
پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که از میان بهترین بازیگران مرد امسال، شانس دانیل دی لوئیس (خون بر پا خواهد شد)، جورج کلونی (مایکل کلا‌یتون) و جانی دپ (سوئینی‌تاد) زیادتر است. برای بهترین بازیگر زن نیز جولی کریستی (دور از او)، ماریون کوتیلا‌رد (زندگی به رنگ صورتی) و آنجلینا جولی (یک قلب توانا) شانس زیادتری دارند. شانس بهترین بازیگر مرد نقش مکمل را برای تام ویلینکسون (مایکل کلا‌یتون)، خاویر باردم (پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند) و فیلیپ سیمور هافمن (جنگ چارلی ویلسون) و شانس بهترین بازیگر زن نقش مکمل را برای کیت بلا‌نشت (من آنجا نیستم)، تیلدا سوئینتن (مایکل کلا‌یتون) و سوارس رونان (تاوان) باید دانست. در میان فیلمنامه‌های غیراقتباسی، تونی گیلروی (مایکل کلا‌یتون)، کلی مسترسن (قبل از آنکه شیطان بداند که تو مرده‌ای) و دایابلو کدی (جونو) و در میان فیلمنامه‌های اقتباسی، برادران کوئن (پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند)، کریستوفر همپتون (تاوان) و پل توماس اندرسون (خون بر پا خواهد شد) بهترین‌ها خواهند بود.
برای بهترین کارگردانی، برادران کوئن (پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند)، جو رایت (تاوان) و پل توماس اندرسون (خون بر پا خواهد شد) شانس اخذ جایزه آکادمی را دارند. فیلم‌های خون بر پا خواهد شد، تاوان و پیرمردها به هیچ کشوری تعلق ندارند نیز، رقابتی تنگاتنگ را برای اخذ جایزه اسکار با هم خواهند داشت. از میان فیلم‌های انیمیشن نیز بیشترین شانس را باید برای راتاتوی و فیلم زنبور قائل‌ شد.
● ایرانیان و اسکار
همه ایرانیان حاضر در اسکار ۲۰۰۸، نماینده ایران نیستند. در حالی که ۳ فیلم میم مثل مادر، ژانی ‌گه‌ل و پرسپولیس تداعی‌کننده نام ایران هستند، اما هر سه آنها نماینده ایران در اسکار به‌شمار نمی‌روند. جمیل رستمی با فیلم ژانی ‌گه‌ل نماینده کشور عراق در اسکار است. او دلیل این کار را ساخت فیلم در عراق - علی‌رغم اینکه خود یک کارگردان ایرانی است - اعلا‌م کرده ‌است. فیلم مذکور محصول سولی ‌فیلم، یک شرکت عراقی می‌باشد. این فیلم که اوضاع سیاسی و فرهنگی عراق را در دهه‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ میلا‌دی نشان می‌دهد، داستان شخصی به‌نام جوامر است که بعد از آزادی از زندان به‌جرم رهبری تظاهراتی علیه حکومت در سلیمانیه، برای دیدن همسر و پسرش که تاکنون او را ندیده، به خانه پسرعمویش می‌رود اما با آگاه شدن از عزیمت اعضا خانواده‌اش از روستا، راهی روستای دیگری می‌شود و در این بین، حوادثی برای او رقم می‌خورد. این فیلم چندی پیش جایزه پلا‌ک کلوب روتاری را از جشنواره فیلم سالرنو ایتالیا از آن خود کرد و در عین ‌حال، جلا‌ل طالبانی، رئیس‌جمهور عراق نیز آن‌ را تماشا کرده ‌است.
انیمیشن ضدایرانی پرسپولیس اسم مرجان ساتراپی و ویسنت پارونود را به‌ عنوان سازنده به‌ همراه خود دارد و نماینده کشور فرانسه در اسکار می‌باشد. این فیلم داستان دختری ۱۴ ساله (مرجان ساتراپی) است که به‌ خاطر ناتوانی در تطبیق شرایط خود با جو به ‌وجود آمده در ایران پس از انقلا‌ب اسلا‌می، همراه با خانواده‌اش، به خارج از کشور مهاجرت می‌کند. این فیلم که با مخالفت شدید مقامات ایرانی روبه‌رو شده، تحت تاثیر انگیزه‌ها و فشارهای سیاسی، سر از جشنواره‌های کن و اسکار در آورده و به‌طور کاملا‌ یک‌جانبه‌ای به ترسیم فضای ایران می‌پردازد.
اما فیلم میم مثل مادر ساخته فیلمساز فقید ایرانی، رسول ملا‌قلی‌پور، پس از رقابت با ۷ فیلم دیگر ایرانی به ‌عنوان نماینده ایران برای اسکار معرفی شد. این فیلم یک ملودرام خوش‌ساخت و تاثیرگذار می‌باشد اما به‌طور مطلق نمی‌توان آن ‌را نمونه تمام‌عیار یک فیلم خوب - علی‌رغم وجود ساختارهای نسبتا خوب در آن - به‌حساب آورد، با این ‌وجود در طی چند هفته اخیر، شاهد نمایش‌هایی از آن در کالیفرنیا و جشنواره پورتلند بوده‌ایم. به نظر می‌رسد معرفی این فیلم به مراسم اسکار بیشتر ادای دین به این فیلمساز موفق ایرانی بوده و شانس‌های چندانی را نمی‌توان برای آن قائل شد. بیشترین موفقیت سینمای ایران در اسکار، به فیلم بچه‌های آسمان از مجید مجیدی مربوط می‌شود که به‌عنوان یکی از ۵ نامزد دریافت جایزه اسکار بهترین فیلم غیرانگلیسی‌زبان انتخاب شده‌ بود. سایت آفتاب ۲۳/۱۰/۸۶